Ventilus: een woordje uitleg
Door de steeds groeiende vraag naar elektriciteit, wil onze overheid voor de toekomst zo veel als mogelijk inzetten op groene energie. Daarvoor worden o.a. windmolenparken aangelegd in de Noordzee: hier is veel plaats en door de afwezigheid van bebouwing of bewoning kunnen er grotere en meer windturbines worden gezet. De energie die hier wordt opgewekt moet tot bij de consumenten worden gebracht: dat zijn de gezinnen, de bedrijven, de verdeelcentra… Ventilus is dan ook de naam van het project dat door netbeheerder Elia werd uitgewerkt om die stroomvoorziening van de windmolenparken aan land te brengen en verder landinwaarts te leiden.
Gewestelijk uitvoeringsplan (GRUP) Ventilus
Alvorens dit project kan worden opgestart, moet er eerst een wettelijk kader worden goedgekeurd dat het tracé en de uitvoeringswijze (aanpak, technieken…) bepaalt. Dit gebeurt door de opmaak van een Gewestelijk Ruimtelijk UitvoeringsPlan (GRUP). Dit wordt opgesteld in opdracht van de Vlaamse Regering door het Departement Omgeving. Een GRUP is een omstandig document dat bestaat uit verschillende dossierstukken, gaande van voorbereidend onderzoeksmateriaal, milieueffectenbeoordelingen en een scopingnota tot meer concrete inhoud zoals grafische plannen met bijhorende voorschriften en een toelichtingsnota.
Waar vind je het GRUP Ventilus?
Het volledige dossier vind je hier terug.
Hou ermee rekening dat dit een zeer uitgebreid dossier is waarbij het downloaden van bv. het kaartmateriaal veel tijd kan vragen. Om het je gemakkelijker te maken, hebben we hieronder de kaarten die voor Lendelede van toepassing zijn uit de bundel gehaald.
Onze gemeente wordt drie keer geïmpacteerd door Ventilus. Door op de onderlijnde delen te klikken, kan je het bijhorend kaartmateriaal bekijken.
| 1. Vanaf de grens met Izegem is een nieuwe luchtleiding voorzien die naar het bestaande hoogspanningsstation in Izegem/ Lendelede loopt. |
| 2. Het hoogspanningsstation wordt met circa 6 hectare uitgebreid op het grondgebied van Lendelede. |
| 3. De bestaande luchtleiding die vanaf het hoogspanningsstation richting Avelgem loopt wordt verzwaard. |
Voorontwerp
Tijdens de fase van het voorontwerp werd aan alle betrokken gemeentes en diverse instanties gevraagd om advies te verlenen en dit standpunt toe te lichten op de plenaire vergadering van 22.05.2023. Het gemeentebestuur van Lendelede heeft, in samenspraak met haar raadsman (advocatenkantoor Rasschaert) in zitting van 17.05.2023 een ongunstig advies gegeven en dit overgemaakt aan de Vlaamse Overheid. Het ongunstig advies van de gemeente Lendelede vind je hier
Tegelijkertijd heeft de gemeenteraad in zitting van 25.05.2023 een gemeenschappelijk standpunt bepaald dat door alle gemeenteraadsleden van de verschillende fracties ondertekend werd. Dit gemeenschappelijk standpunt kan je hier nalezen.
Voorlopige vaststelling
Op 07.07.2023 werd het ontwerp GRUP Ventilus voorlopig vastgesteld door de Vlaamse Regering. Naar aanleiding van de opmerkingen die de gemeente Lendelede maakte werd het plan aangepast:
- de nieuwe luchtleiding werd enkele tientallen meters zuidwaarts opgeschoven.
- de bufferstrook rond het uit te breiden hoogspanningsstation aan de Bauwelarestraat is verbreed van 5 m naar 10 m. De site zelf werd vergroot zodat de bestaande gebouwen van Elia in de Kortrijksestraat ook zijn opgenomen.
Openbaar onderzoek
Na de voorlopige vaststelling van het GRUP Ventilus werd van 29 augustus tot en met 27 oktober 2023 een openbaar onderzoek gehouden. Tijdens deze periode kon iedereen het volledige dossier raadplegen en bezwaarschiften indienen. Onze gemeentelijke diensten ontvingen in totaal 418 schriftelijke bezwaarschriften die na afloop van het onderzoek bezorgd werden aan het Departement Omgeving. Na het afsluiten van het openbaar onderzoek had de Vlaamse Regering 180 dagen om een definitieve beslissing te nemen over het GRUP.
Advies gemeente over Ventilus
Op 18.10.2023 werd een extra gemeenteraad gehouden waarin de gemeente haar standpunt over Ventilus herhaalde: er werd in samenwerking met advocatenbureau Rasschaert een grondig gemotiveerd ongunstig advies opgesteld dat op 20.10.2023 werd overgemaakt aan de Vlaamse Regering. Dit advies vind je hier.
Definitieve vaststelling
Op 26.01.2024 werd het ontwerp van het RUP Ventilus principieel definitief vastgesteld.
De bijhorende nota aan de Vlaamse Regering staat hier. Deze nota is een korte inhoud van het besluit en geeft o.a. ook in vogelvlucht weer hoe er in het besluit wordt omgegaan met adviezen en met de bezwaren en opmerkingen die tijdens het openbaar onderzoek werden ingediend. Nadat de Raad van State hierover een advies gaf, werd op 22.03.2024 het RUP definitief vastgesteld. Hiertegen kon beroep worden aangetekend bij de Raad van State. Het volledige dossier kan hier worden geraadpleegd op het DSI.
Er werden enkele beroepsprocedures opgestart maar deze werden verworpen wegens gebrek aan hoogdringendheid. Op 12.07.2024 werd door advocatenbureau Rasschaert namens gemeente Lendelede geen beroep, maar een verzoekschrift tot nietigverklaring van het RUP ingediend bij de Raad van State. Deze zaak is nog steeds lopende, maar werkt niet opschortend, m.a.w.: ondanks de opgestarte procedure om het RUP ongedaan te maken, blijven het plan en de bijhorende voorschriften wel rechtsgeldig en uitvoerbaar tot er een definitieve uitspraak komt van de Raad van State.
Zo wordt Elia Asset, de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet, er dan ook niet van weerhouden om verdere voorbereidingen te doen om het hoogspanningsproject te realiseren mits er daarvoor een rechtsgeldige vergunning is, uiteraard.
ProjectMER Elia
Dat Elia zich niet liet afremmen, bleek onder meer uit het feit dat op 21.02.2025 het Departement Omgeving, Team Omgevingseffecten, Milieueffectenrapportage een bericht stuurde naar alle gemeenten op het Ventilustracé met de melding dat ELIA ASSET het voornemen had een ProjectMER op te stellen waarvoor aan het departement een scopingsadvies werd gevraagd. Elia diende bij het Departement een voorstel tot methodologie en ontwerp-MER in. De methodologie werd verfijnd in tekst en kaartmateriaal waardoor o.a. de exacte plaatsing en de aard van de nieuwe infrastructuur bekend werd. Aan alle bij Ventilus betrokken gemeentes (waaronder Lendelede) werd een advies gevraagd over het ingediende voorstel en ontwerp-MER. De gemeente gaf haar raadsman over dit dossier (advocatenbureau Rasschaert) de opdracht om naar aanleiding van de vraag van het Departement een advies voor te bereiden, waarna het college van burgemeester en schepenen op 19.03.2025 een ongunstig advies verleende omwille van volgende punten:
- Er is geen alternatievenonderzoek meer gebeurd omtrent locatie of het al dan niet ondergronds brengen van de hoogspanningslijn, noch werd gemotiveerd waarom dat niet zou nodig zijn of werden de resultaten van het alternatievenonderzoek uit het GRUP Ventilus besproken, terwijl dit in het project-MER moet worden besproken.
- De effectief gebruikte transportcapaciteit kan hoger liggen dan de initiatiefnemer vooropstelt omdat deze wordt verdubbeld ten opzichte van de huidige situatie (van 3GW naar 6GW).
- Gasgeïsoleerde stations hebben een groter isolatievermogen tegenover lucht, zodat die installaties aanzienlijk kleiner kunnen worden uitgevoerd en er dus veel minder plaats moet worden ingenomen. Er wordt hier echter niet dieper op ingegaan wanneer dergelijk alternatief mogelijk zou worden of waarom dat nu niet mogelijk is.
- Er is onduidelijkheid over de maatregelen en de effecten van de maatregelen omtrent wateroverlast.
- De visuele verstoringen in het enige resterende open ruimtegebied binnen de gemeente zijn enorm en worden in het project onderschat.
- Er werd geen verder concreet onderzoek gedaan naar gezondheidseffecten. Nochtans zou in deze fase van het project gekend moeten zijn waar de 0,4μT contouren precies gelegen zijn nu verwacht kan worden dat het type masten en de hoogte van de kabels bekend zou moeten zijn. Dit wordt niet verduidelijkt.
- Er is nog teveel kennisimpasse omtrent de gezondheidsrisico’s.
Op 05.06.2025 werden door Elia 5 omgevingsvergunningsaanvragen ingediend bij het Departement Omgeving; voor het grondgebied Lendelede waren dit drie dossiers:
Dossier OMV 2025025781 voor het oprichten van een hoogspanningsverbinding tussen het hoogspanningsstation "Gezelle", gelegen te Brugge, en het hoogspanningsstation Izegem. De aanvraag gaat over de aanleg van een nieuw bovengronds tracé (380kV), de aanleg van een nieuw ondergronds tracé (380kV), de herbenutting van een bestaand tracé (380kV) alsook de versterking van de bestaande lijn (380kV). De verbinding wordt voorzien op het grondgebied van de volgende gemeenten: Brugge, Zuienkerke, Jabbeke, Zedelgem, Torhout, Oostkamp, Lichtervelde, Wingene, Ardooie, Izegem en Lendelede.
Dossier OMV 2025025783 voor het uitbreiden van het bestaande hoogspanningsstation "Izegem". De aanvraag gaat over de uitbreiding van een bestaand 380kV – 150kV – 36kV – 10kV hoogspanningsstation “Izegem”. Het hoogspanningsstation is gelegen op het grondgebied van Izegem en Lendelede.
Dossier OMV 2025025784 voor het versterken van de bestaande 380kV hoogspanningsverbinding vanaf het hoogspanningsstation te Izegem tot het hoogpanningsstation te Avelgem. De aanvraag voorziet het versterken van de bestaande bovengrondse 380 kV- verbinding gelegen op het grondgebied van de volgende gemeenten: Izegem, Lendelede, Harelbeke, Waregem, Deerlijk, Anzegem, Zwevegem en Avelgem.
Voor elk van deze aanvragen werd een openbaar onderzoek georganiseerd dat liep van 8 november 2025 tot en met 7 december 2025. Naar aanleiding van dit openbaar onderzoek werden ook door Lendeledenaars bezwaarschriften ingediend:
OMV_2025025781 (nieuwe lijn): 92
OMV_2025025783 (HS-station):15
OMV_2025025784 (verzwaring): 43
Deze werden gebundeld en overgemaakt aan het Departement Omgeving en op 17.12.2025 werd door het schepencollege een ongunstig advies gegeven over elk van de aanvragen.
Op de valreep voor de beslissing over de omgevingsvergunningsaanvragen, werd door de aanvrager (Elia) op 30.01.2026 een wijziging ingediend van de lopende dossiers. Er werden een aantal onvolkomenheden, teken- en schrijffouten en dergelijke weggewerkt, maar de wijziging van deze plannen had wel tot gevolg dat het openbaar onderzoek moest worden overgedaan.
Er werd een tweede openbaar onderzoek gehouden van 06.02.2026 tot 07.03.2026 – de resultaten van het eerste openbaar onderzoek bleven van kracht.
Niettemin herhaalde het college op 11.03.2026 haar ongunstig advies over alle drie dossiers.
Op 27.04.2026 besliste minister van Omgeving Jo Brouns echter om de omgevingsvergunning te verlenen. Zowat alle ingediende bezwaren werden ongegrond verklaard.
Op 11.06.2026 werd door de gemeentes Lendelede, Harelbeke, Deerlijk en Jabbeke beroep aangetekend tegen de verleende vergunning. Net zoals bij de procedure van het GRUP echter, is ook dit beroep niet opschortend voor de uitvoering van de vergunningen.
Vanaf 12.06.2026 is de beroepstermijn voor alle Ventilus-vergunningen verstreken en kunnen de werken worden gestart.
VON en wegvergunning
In de marge van de Ventilusdossiers wil Elia zich verzekeren van een vlotte uitvoering van de vergunde werken.
Daarvoor werd eind mei 2026 bij de FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie enerzijds een aanvraag tot verklaring van openbaar nut (VON) en anderzijds een aanvraag tot het bekomen van een wegvergunning ingediend. Beide aanvragen dienen hetzelfde doel: ongehinderde toegang en doorgang naar de hoogspanningsinfrastructuur + inname van grond waar nodig, hetzij over privaat terrein (VON), hetzij over openbaar domein (wegvergunning).
De aanvragen waren enkel bedoeld voor het dossier OMV_2025025781 (de nieuwe lijn) en sloegen voor Lendelede dus enkel op het gebied vanaf de Woestynestraat tot aan de Kortrijksestraat (waar het hoogspanningsstation is en wordt uitgebreid).
In haar aanvraag beweert Elia dat ze in eerste instantie tot een (financieel) akkoord zal willen komen met de betrokken eigenaars, maar houdt met de VON een stok achter de deur wanneer zo’n akkoord niet mogelijk is.
In het kader van de VON-procedure werd een openbaar onderzoek gehouden van 02.06.2026 tot 15.06.2026. Er werden 7 bezwaarschriften ingediend, waarvan 1 collectief met 33 handtekeningen. Deze werden overgemaakt aan de FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie, samen met een gemeentelijk advies.
Naar analogie en consequent met de vorige adviezen, sprak ook nu het college zich op 24.06.2026 ongunstig uit, zowel over het VON als over de wegvergunning.
Ondertussen heeft Elia aan de gemeente meegedeeld dat ze de werken voor Ventilus zouden opstarten begin september 2026 en dat de indienstneming voorzien is voor 2030.